Çok uzun zamandır hiçbirşey yazmadığımın ben de zaten farkındaydım. Hep bir şeylerin bitmesini bekledim. O bir şeyler de her bittiklerinde yerlerini yenilerine bıraktılar. Velhasılı kelam, içimdeki şarkı bitti demek üzereyken kendimi yeniden şu klavyenin başında buldum. Aslında klavyenin başından da pek kalktığım yok ama klavyenin yazı yazmaya yarar bir araç olduğunu yeniden keşfettim.
Tetikleyen nedenler bir kaç taneydi; Öncelikle dünyada herkesin bahsini ettiği küresel kriz, ardından yakın dostlarımın bir şey yapmam yönündeki (artan) uyarıları ve son olarak da bazı yeni dostlarımdan aldığım olumlu eleştiriler ve verdikleri cesaret. Buraya kadar son iki neden ile ilgili söyleyeceklerimi söylediğime göre şimdi ilk nedene geçebilirim.
Bu küresel krizin ne olduğunu merak eden varsa basitçe şöyle söyleyeyim: Birilerinin para hırsı sonucu aldığı risklerin gerçekleşmesinin faturasını, bahsi geçen kişilerin şirketlerine tanınan "tanrısal" güçler üzerinden tüm dünya ekonomisine etkide bulunmalarını bahane ederek tüm dünya halklarına ödetmeye çalışmaktan ibarettir. İktisattan biraz anlayanlar (yani benden fazla bilenler) bunun ne anlama geldiğini, ne demek istediğimi anlamışlardır. Ancak bunları bir yerde öğrenmemiş olma bahtına erişenler için biraz daha açayım.
ABD'de emlak kredisi veren kurumlar daha fazla kar için en yüksek riske sahip kişilere bile ev kredisi vermeye başladılar. Doğal olarak riskler risk olmaktan çıkıp bankaya şüpheli alacak olarak döndükçe bankalar evlere el koymaya başladı fakat sorun şuydu ki, bu evleri labilecek kimse yoktu çünkü zaten herkese ev satılmış en son bu yüksek riskli grup kalmıştı. Bu da doğal olarak ev fiyatlarını düşürdü. Düşen ev fiyatları para ihtiyacını evini ipotek ettirerek karşılayan ve bu ipotek paralarını yiyen ABD halkının tüketimini azalttı. Tüketim azalınca da bir arz fazlası oluışmaya başladı.
Ama bundan önemlisi bankaların bu riskli alacaklarını teminat göstererek piyasaya kağıtlar sürmesi ve bu kağıtları sigorta şirketlerinin sigortalayarak bütün dünyaya dağıtmasıdır. Çünkü bu kağıtlar aslında alacak senedidir ve günü gelir alacaklı parasını ister. Ödeyemeyenler de Lehman Biraderlerin akıbetini paylaşır.
Acı reçetenin nasıl bize yutturulduğu ve liberalizmin nasıl çiğnendiğine de değieceğim.
Ama şimdi uyku.
Tetikleyen nedenler bir kaç taneydi; Öncelikle dünyada herkesin bahsini ettiği küresel kriz, ardından yakın dostlarımın bir şey yapmam yönündeki (artan) uyarıları ve son olarak da bazı yeni dostlarımdan aldığım olumlu eleştiriler ve verdikleri cesaret. Buraya kadar son iki neden ile ilgili söyleyeceklerimi söylediğime göre şimdi ilk nedene geçebilirim.
Bu küresel krizin ne olduğunu merak eden varsa basitçe şöyle söyleyeyim: Birilerinin para hırsı sonucu aldığı risklerin gerçekleşmesinin faturasını, bahsi geçen kişilerin şirketlerine tanınan "tanrısal" güçler üzerinden tüm dünya ekonomisine etkide bulunmalarını bahane ederek tüm dünya halklarına ödetmeye çalışmaktan ibarettir. İktisattan biraz anlayanlar (yani benden fazla bilenler) bunun ne anlama geldiğini, ne demek istediğimi anlamışlardır. Ancak bunları bir yerde öğrenmemiş olma bahtına erişenler için biraz daha açayım.
ABD'de emlak kredisi veren kurumlar daha fazla kar için en yüksek riske sahip kişilere bile ev kredisi vermeye başladılar. Doğal olarak riskler risk olmaktan çıkıp bankaya şüpheli alacak olarak döndükçe bankalar evlere el koymaya başladı fakat sorun şuydu ki, bu evleri labilecek kimse yoktu çünkü zaten herkese ev satılmış en son bu yüksek riskli grup kalmıştı. Bu da doğal olarak ev fiyatlarını düşürdü. Düşen ev fiyatları para ihtiyacını evini ipotek ettirerek karşılayan ve bu ipotek paralarını yiyen ABD halkının tüketimini azalttı. Tüketim azalınca da bir arz fazlası oluışmaya başladı.
Ama bundan önemlisi bankaların bu riskli alacaklarını teminat göstererek piyasaya kağıtlar sürmesi ve bu kağıtları sigorta şirketlerinin sigortalayarak bütün dünyaya dağıtmasıdır. Çünkü bu kağıtlar aslında alacak senedidir ve günü gelir alacaklı parasını ister. Ödeyemeyenler de Lehman Biraderlerin akıbetini paylaşır.
Acı reçetenin nasıl bize yutturulduğu ve liberalizmin nasıl çiğnendiğine de değieceğim.
Ama şimdi uyku.
